Djelo kao historijski dokument za krimsko-rusko-osmanlijske odnose: Sumbulzade Vehbijina kasida “Tajjare”

Sažetak

Rusija je počevši od 18. stoljeća nekoliko puta pokušavala da okupira drevnu tursku zemlju Krim, smještenu na sjevernoj obali Crnog mora. Mirovnim sporazumom u Kučuk Kajnardži, potpisanim nakon rusko osmanskog rata (1768 – 1774.) Krim je stekao status nezavisnog hanata od Istanbula. Time je Rusija bila u mogućnosti da ga okupira. Šahin Giraj, ruski pristalica odgajan na ruskom dvoru koji je uz podršku Rusa postavljen za hana nezavisnog Krimskog hanata, imao je značajan utjecaj na formiranje potrebnih uvjeta za okupaciju. Nakon okupacije Krima, Šahinu Giraju je prekinuto plaćanje od strane Rusa i protjeran je iz Rusije. Utočiste je potražio u Osmanskoj Državi, gdje na ostrvu Rodos na koji je bio prognan po naredbi rodoskog kadije Sumbulzade Vehbija, poznatog pjesnika tog vremena, osuđen na smrtnu kaznu. Kasida “Tajjare”, koju je kasnije napisao Sumbulzade Vehbi je poučna životna priča o Šahinu Giraju pretočena u poeziju. U našem radu ćemo analizirati jedan književni stil i estetsko shvatanje historijskih događaja za vrijeme Šahina Giraja, a u kontekstu osmansko – rusko –krimskih odnosa.